Το ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί να υπερβεί εαυτόν...

Tου Σταυρου Λυγερου

Μπορεί το ζήτημα της εκλογής νέας ηγεσίας σε γενικές γραμμές να έχει δρομολογηθεί, αλλά το μέλλον του ΠΑΣΟΚ μόνο ευοίωνο δεν είναι. Το πρόβλημά του, άλλωστε, δεν είναι εσωκομματικό, αλλά η διάρρηξη των πάλαι ποτέ προνομιακών σχέσεών του με την κοινωνία. Οι δημοσκοπήσεις δεν αφήνουν περιθώρια αμφισβήτησης. Η εκλογική επιρροή του άλλοτε κραταιού....

Κινήματος έχει κατακρημνισθεί κάτω από το 20%.

Ολα δείχνουν ότι δεν πρόκειται για συγκυριακή δημοσκοπική πτώση. Οι κεντροαριστεροί ψηφοφόροι εγκαταλείπουν μαζικά το ΠΑΣΟΚ. Πολλοί εξ αυτών έχουν ήδη μετατραπεί σε ιδιότυπους εκλογικούς πρόσφυγες, φουσκώνοντας τα δημοσκοπικά ποσοστά κυρίως της Δημοκρατικής Αριστεράς, αλλά και του ΣΥΡΙΖΑ και του ΚΚΕ. Το γεγονός ότι συνεχίζουν να θεωρούν τον εαυτό τους κεντροαριστερό δεν σημαίνει ότι η απομάκρυνσή τους από το ΠΑΣΟΚ είναι συγκυριακή. Πιθανότατα πρόκειται για διαζύγιο.

Στο ΠΑΣΟΚ ελπίζουν ότι η επικείμενη αλλαγή ηγεσίας θα λειτουργήσει αν όχι σαν Κολυμβήθρα του Σιλωάμ, τουλάχιστον σαν μία νέα αρχή. Τίποτα, ωστόσο, δεν δικαιολογεί την αισιοδοξία τους. Θα υπήρχε ένα τέτοιο ενδεχόμενο εάν η αλλαγή ηγεσίας προσλάμβανε τις διαστάσεις μιας ρήξης με το παρελθόν και ειδικότερα με τις πολιτικές της τελευταίας διετίας, επειδή εκεί βρίσκονται οι αιτίες της διαφαινόμενης εκλογικής συντριβής.

Η μεταλλαγή του άλλοτε υπερασπιστή των μη προνομιούχων σε εφαρμοστή της νεοφιλελεύθερης θεραπείας-σοκ του Μνημονίου είναι αυτή που έφερε το ΠΑΣΟΚ σε μετωπική σύγκρουση με την κοινωνική βάση του. Η κεντροαριστερής απόκλισης μικρομεσαία θάλασσα, η οποία το ανέδειξε σε πρωταγωνιστή της πολιτικής σκηνής και το κράτησε σ’ αυτόν τον ρόλο επί δεκαετίες, θεωρεί το σημερινό ΠΑΣΟΚ αντίπαλό της.

Οταν το Μάιο του ’10 ψηφιζόταν το Μνημόνιο, ο κορμός των παραδοσιακών «πράσινων» ψηφοφόρων βρισκόταν υπό την επήρεια του σοκ της επαπειλούμενης χρεοκοπίας. Φοβόταν για τους μισθούς, τις συντάξεις και τις αποταμιεύσεις του. Ταυτοχρόνως, ήλπιζε ότι με ορισμένες περικοπές και τη βοήθεια της τρόικας θα μπορούσε να υπερβεί την κρίση. Η ελπίδα, όμως, αποδείχθηκε φρούδα.

Οσο πολλαπλασιάζονταν τα οικονομικά και κοινωνικά ερείπια, τόσο συσσωρευόταν κοινωνική απόγνωση και οργή. Και όσο συσσωρευόταν απόγνωση και οργή, τόσο κλιμακωνόταν η πολιτικοεκλογική αποδόμηση του ΠΑΣΟΚ. Από την άνοιξη του 2011 η πολιτική απονομιμοποίηση της κυβέρνησης Παπανδρέου προσέλαβε καταλυτικές διαστάσεις. Λίγους μήνες μετά, επήλθε η κατάρρευσή της.

Ας επιστρέψουμε, όμως, στο κρίσιμο ερώτημα. Επειδή η αλλαγή ηγεσίας δεν πρόκειται να προσλάβει διαστάσεις ανοιχτής ρήξης με τις πολιτικές του Μνημονίου, είναι απίθανο το ΠΑΣΟΚ να ανακτήσει το χαμένο πολιτικό έδαφος, ώστε να παραμείνει κόμμα εξουσίας. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Βενιζέλος είναι ο μόνος που έχει σίγουρο τον αναγκαίο αριθμό υπογραφών μελών του Εθνικού Συμβουλίου ώστε να πάρει το χρίσμα του υποψηφίου. Εάν, μάλιστα, τηρηθεί επακριβώς το καταστατικό, ενδέχεται να μην έχει αντίπαλο.

Ο Χρυσοχοΐδης θα δυσκολευθεί πολύ να συγκεντρώσει τον αναγκαίο αριθμό υπογραφών. Η πρόσφατη αντιμνημονιακή στροφή του δεν έχει πείσει. Ούτε για τον Λοβέρδο, όμως, θα είναι εύκολη η συλλογή των υπογραφών. Στην αντίπερα όχθη, μόνο εάν συνεργασθούν η Κατσέλη, ο Καστανίδης και ο Παπουτσής, κάποιος απ’ αυτούς θα μπορέσει να τα καταφέρει. Ο μόνος επίδοξος αρχηγός που επαγγέλλεται μια ριζική ιδεολογικοπολιτική στροφή του ΠΑΣΟΚ είναι ο Τζουμάκας, αλλά η υποψηφιότητά του έχει άλλου τύπου προβλήματα.

Ως κόμμα αξιωματούχων, το ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί να υπερβεί τον εαυτό του και να διασωθεί. Σ’ αυτό το τοπίο, λοιπόν, δεν είναι περίεργο που ο Βενιζέλος φαντάζει σαν φαβορί. Το πρόβλημα μ’ αυτόν, όμως, δεν είναι η σχέση του με το κόμμα, όπως το 2007. Είναι η σχέση του με την κοινωνία.

Μέχρι τον Ιούνιο 2011, ο Βενιζέλος φάνταζε σαν εναλλακτική λύση για το ΠΑΣΟΚ παρ’ ότι δεν είχε διαφοροποιηθεί από το Μνημόνιο. Από τότε, όμως, έχει κυλήσει πολύ νερό στο πολιτικό αυλάκι. Ως υπουργός Οικονομικών, ο Βενιζέλος ταυτίσθηκε απόλυτα με την πολιτική που προκαλεί οικονομικά και κοινωνικά ερείπια. Η ταύτισή του αυτή μπορεί να μην τον «έκαψε» στο εσωκομματικό ακροατήριο, αλλά τον «έκαψε» στο μεγάλο ακροατήριο της κοινωνίας.

Αυτός είναι ο λόγος που η αντικατάσταση του Παπανδρέου δεν θα αποτρέψει τον εκφυλισμό του ΠΑΣΟΚ σ’ ένα μεσαίο κόμμα και πιθανότατα τη διάσπασή του. Η νομή ή η προσδοκία νομής της εξουσίας λειτουργούσε ως ισχυρή κεντρομόλος δύναμη και συγκρατούσε υπό την ίδια στέγη αντίθετες δυνάμεις. Σήμερα, η μόνη προοπτική εξουσίας του ΠΑΣΟΚ είναι ο ρόλος συμπληρώματος σε κυβερνήσεις συνεργασίας.

Από:  kathimerini.gr